فهرست بستن

لیبرالیسم اقتصادی، عامل ایجاد بحران در اقتصاد

لیبرالیسم یعنی صرفاً منافع خود را مدنظر داشته باشید و جمع در این‌جا بی‌معنی است…در درجه اول من منافع خودم را می‌بینم. وقتی کس دیگری منافع من را تأمین می‌کند این کافی است. در این صورت منافع ملی حذف می‌شود. اخلاق و مقاومت حذف می‌شود. تمکین کردن و مورد سلطه واقع‌شدن می‌آید… 1393/09/3

متن زیر گفت‌وگوی دکتر ابراهیم رزاقی با خبرگزاری فارس است. در این مصاحبه وجه دیگری از تاریخ اقتصاد غرب که در قاعده‌ی علم رسمی و دانشگاهی تدریس نمی‌گردد مورد بررسی قرار گرفته و کارکرد علم اقتصاد Economics در بستر پیچ‌وخم‌های تاریخی دنیای غرب از زاویه‌ای در خلافِ جهت فهم توسعه‌چیان ایرانی و جهانی پرداخته شده است. اهم بخش‌های این مصاحبه توسط مرکز پایش انتخاب، ویرایش و ارائه می‌گردد.

مبانی نظری اقتصاد آمریکا چیست؟

اگر می‌خواهیم وضع حال را ببینیم ناچاریم به گذشته برگردیم و سپس به حال متصلش کنیم. گذشته اقتصادی غرب قابل تقسیم به سه دوره است:

دوره اول یک دوره‌ی 60 تا 70 ساله است که به آن لیبرالیسم «آدام اسمیتی Adam Smith» می‌گویند. در این دوره بر آزادی مطلق بازار تأکید می‌شد. بدین معنی که بازار باید آزاد از دخالت دولت باشد و عرضه و تقاضا خود بازار را کنترل می‌کنند.

اسمیت ملاحظه کرد که هرکسی از هرجایی پولی به دست آورده است آن را در صنایع ماشینی سرمایه‌گذاری کرده است؛ زیرا سود آن زیاد است. اسمیت بر این اساس تئوری‌پردازی کرد و گفت که انسان عاقل به دنبال سود خودش است و این نظریه را به سطح جهان تعمیم داد.

او اذعان داشت که در انگلستان، دولت در برخی جاها دخالت کرده و باید هم دخالت می‌کرد. مثلاً دولت انگلیس باید در صنایع کشتی‌سازی دخالت می‌کرد، یا این‌که  دولت کاری کرد که صنایع‌دستی هند ورشکست شود. انگلیسی‌ها چون صنایع‌دستی هندی‌ها را نابود کردند، منابع آن‌ها را هم باقیمت نازل خریدند.

02-AdamSmith-640x480«دوره اول یک دوره‌ی 60 تا 70 ساله است که به آن لیبرالیسم «آدام اسمیتی Adam Smith» می‌گویند. در این دوره بر آزادی مطلق بازار تأکید می‌شد. بدین معنی که بازار باید آزاد از دخالت دولت باشد و عرضه و تقاضا خود بازار را کنترل می‌کنندآدام اسمیت گفت اگر شرایط بازار آزاد Free Market را در تمامی دنیا به راه بیندازیم همه کشورها رشد می‌کنند و هرکسی به سمتی می‌رود که هزینه‌های کمتری دارد و هر کالایی با ارزان‌ترین هزینه و بالاترین کیفیت تولید می‌شود.«

این موضوع در بین آلمانی‌ها مقبول نیفتاد؛ زیرا تولیدات انگلیس همیشه با ارزان‌ترین قیمت و بهترین کیفیت به بازار آلمان عرضه می‌شد. پس آلمان کی صنعتی شود؟ آن‌ها کاملاً درک کردند، چیزی که آدام اسمیت می‌گوید برای تسلط کامل خود انگلستان است و نه توسعه‌ی کشورهای دیگر.

به این خاطر فردریک لیست Friedrich List نظریه‌ای را مطرح می‌کرد که معمولاً در دانشگاه‌ها زیاد از این صحبت نمی‌کنند هرچند کتاب او به فارسی چاپ شده است. وی می‌گوید چه طور می‌شود که ما اجازه می‌دهیم انگلستان صنعتی شود و هیچ کشور دیگری صنعتی نشود. انگلیس اولین کشوری است که صنعتی شده است، در این شرایط تکلیف سایر کشورها چیست؟

فردریک می‌گوید باید از تولید داخلی حمایت کنیم. دولت از تولیدکنندگان حمایت کند و آن‌وقت که تولیدکننده رشد پیدا کرد، دیگر دولت از او حمایت نکند. این اندیشه ابتدا در آلمان نمود یافت. آمریکا و ژاپن هم از این اندیشه استفاده کردند. در ابتدا منظور از حمایت، تعرفه گمرکی بود. الآن تعرفه‌ی گمرکی، زیاد نمی‌تواند مورداستفاده قرار گیرد و به‌جای آن ارزان کردن پول داخلی مورداستفاده قرار می‌گیرد. مثلاً چین پولش را ارزان نگه داشته است، یا ژاپن هم همین کار را کرد. هر کشوری بخواهد به کشورش کالای خارجی صادر نشود باید قیمت پولش را پایین نگه دارد. ژاپن درنهایت تحت فشار آمریکا قیمت ارز خود را بالا برد و الآن 10 سال است که در بحران به سر می‌برد. چین اما تسلیم فشار آمریکا نشده است.

آدام اسمیت گفت انسان سودجوست و با توجه به آزاد بودن بازار و این‌که عرضه و تقاضا قیمت را تعیین می‌کند همه‌چیز رو به توسعه می‌رود؛ اگر دولت دخالت نکند همه‌جا توسعه پیدا می‌کند.

پس دو بحث دارد: یکی انسان سودجو و دیگر جهان. به اعتقاد او همه با تقسیم‌کار توسعه پیدا می‌کند؛ اما فردریک لیست می‌گوید اشتباهی که آدام اسمیت کرده این است که مگر کل دنیا یک حکومت دارد. برخلاف چیزی که اسمیت می‌گوید کشورهای مختلف در جهان دارای ملیت‌ها و فرهنگ‌های مختلف هستند. ما چطور می‌توانیم بگوییم به فرد آلمانی که کالای آلمانی مصرف بکند درحالی‌که کالای انگلیسی قیمت و کیفیت بهتری دارد. پس ما باید یک‌چیزی بین کارگر آلمانی، مردم آلمان و دولت آلمان قرا دهیم که نام آن منافع ملی است. منافع ملی مثل جنگ است. در جنگ اقتصادی، همه شریک‌اند.

دوره دوم، دوره بین دو جنگ جهانی است که سرمایه‌داری به یک بن‌بست بزرگ می‌رسد زیرا کالاهای زیادی تولید شده اما خریداری وجود ندارد. در این شرایط، یک عده موضع آدام اسمیت یعنی عدم دخالت دولت را پیش می‌کشند. در این صورت شرکت‌ها و کارخانه‌های کوچک نمی‌توانند ادامه دهند و کارگرهایشان از کار بیکار می‌شوند. به نظر آدام اسمیتی‌ها، این‌ها می‌میرند اما شرکت‌های بزرگ می‌مانند. حالتی مثل تنازع بقای داروینی حاکم می‌شود. ملاحظه شد که اگر بخواهند بر طبق نظریه آدام اسمیت پیش بروند؛ چه می‌شود؟ جواب این بود که کارگران شورش می‌کنند و دراین‌بین خطر سوءاستفاده کمونیسم وجود دارد؛ 14 میلیون بیکار فقط در آمریکا وجود داشت.

در این میان کسی به نام کینز John Maynard Keynes پیدا شد و گفت اگر می‌خواهید ثروت تولید شود، باید مصرف کرد و نه پس‌انداز طبق نظر آدام اسمیت. هزینه نظامی افزایش می‌یابد کارهای عمرانی زیاد می‌شود. در این حالت مصرف بالا می‌رود و کارخانه‌ها شروع به کار می‌کنند و کسی بیکار نمی‌ماند.

در دوره سوم، بحران اقتصادی بار دیگر در دهه هفتاد شروع شد. بازهم رکود و بیکاری وجود داشت. در این دوره گفتند که نباید نیاز را مصرف‌کننده تعیین کند، بلکه نیاز را تولیدکننده باید برای شخص تعریف کند. در این راستا شروع به پژوهش کردند و به این نتیجه رسیدند که ذهن انسان به‌گونه‌ای است که وقتی چیزی را تکرار می‌کنی می‌پذیرد. لذا تبلیغات برای مصرف متنوع شروع شد.

نیازهایی به وجود آمد که بی‌نهایت بود. غول مصرف به وجود آمد. این انسان جدید بهترین انسان برای سرمایه‌داری است و هر قدر مصرف کند اشباع نمی‌شود. انسان که معتاد می‌شود همه‌چیز را از بین می‌برد. احساسات، عاطفه و فقط مصرف می‌ماند. در این شرایط یک دوره رونق به وجود می‌آید.جان مینارد کینز

«در این میان کسی به نام کینز پیدا شد و گفت اگر می‌خواهید ثروت تولید شود، باید مصرف کرد و نه پس‌انداز طبق نظر آدام اسمیت…نیازهایی به وجود آمد که بی‌نهایت بود. غول مصرف به وجود آمد. این انسانِ جدید بهترین انسان برای سرمایه‌داری است و هر قدر مصرف کند اشباع نمی‌شود. انسان که معتاد می‌شود همه‌چیز را از بین می‌برد. احساسات، عاطفه و فقط مصرف می‌ماند. در این شرایط یک دوره رونق به وجود می‌آید.»

دوره‌ی سوم در تحول گزاره‌های اقتصادی لیبرال چرا و چگونه شکل گرفت؟

در سال 1970 مرحله‌ی بحران سرمایه در شرایط رقابتی است. این بحران مثل سابق عمیق نمی‌شود. گروه‌هایی در آمریکا و انگلیس، با کمک بانک جهانی و صندوق بین‌المللی پول و سازمان تجارت جهانی چیزی به وجود آوردند به نام اجماع واشنگتن Washington Consensus.

 کینز گفت بحران به خاطر این بود که مصرف وجود ندارد؛ اما برخی کشورها مقاومت می‌کردند و اجازه نمی‌دادند که تبلیغات ذهن آن‌ها را عوض کند. برخی هم فقیر بودند و توان خرید نداشتند. پس راه‌حل چیست؟ راه‌حل این بود که وام بدهند. دولت‌ها وام گرفتند و مصرف می‌کردند و کالا می‌خریدند.

اسم این سیاست، سیاست تعدیل اقتصادی Adjustment Policies یا سیاست اصلاح ساختاری Structural Adjustment بود. اجماع واشنگتن چند تا اصل داشت یکی همین دامن‌زدن به مصرف در تمامی دنیا بود. حتی کشوری که پول نداشت وام می‌دادند تا خرید کند. نتیجه این‌که سطح تقاضا در آن کشورها بالا رفت.

نام دیگر اجماع واشنگتن، «نئولیبرالیسم اقتصادی Economic Neo-Liberalism» است. کینز می‌گوید دولت را باید اداره کرد که اگر اداره نشود فاجعه است. سرمایه‌داری فرومی‌پاشد. نظریه اجماع واشنگتن یک مجموعه است که 12 یا 13 بند دارد و نکته اصلی‌اش این است که بازار باید چه در سطح داخلی و چه در سطح جهانی آزاد باشد. جهانی‌شدن از این‌جا به وجود آمد.

این سیاست جدید چه تأثیری بر وضعیت کشورهای جهان سوم گذاشت؟

هیچ کشوری نمی‌تواند صنعتی شود مگر اینکه از منافع ملی خود دفاع کند. ولی در جهان سوم دولت ملی وجود ندارد که بر منافع ملی تکیه کند. مصدق را نمی‌توانند تحمل کنند. در دهه 70  بیشتر دولت‌های جهان سوم از طریق کودتای آمریکایی به وجود آمدند.

کشورهای جهان سوم تحت تأثیر صدسال سلطه سرمایه‌داری شرایطی برایشان به وجود آمده است که همه آن‌ها خام فروش هستند. این است که صنایع داخلی‌شان در اثر اجماع واشنگتن ورشکست می‌شود، واردات افزایش پیدا می‌کند و بیکاری رشد می‌کند. امروزه، 700 میلیون بیکار وجود دارد، یک میلیارد گرسنه وجود دارد که همه از اثرات اجماع واشنگتن است.

چرا نخبگان جهان سوم حاضر به دفاع از منافع ملی کشور خود نیستند؟

دفاع می‌کنند اما با تعریفی متفاوت‌تر از تعاریف رایج. حادثه  مهمی که در طول صدسال گذشته اتفاق افتاده است این است که برخی آدم‌ها آمده‌اند که این‌ها منافع ملی را آن‌طور که باید، نمی‌بینند. افرادی که داخل یک کشور زندگی می‌کنند ولی ذهنشان بیرون است. آمالشان آمریکا، انگلیس و فرانسه است. این‌ها خود استعماری‌اند. اینان کسانی هستند که از آمریکا در مورد مسائل کشور خودشان، آمریکایی‌تر فکر می‌کنند.

سیاست‌های اجماع واشنگتن چه تأثیری بر خود جامعه آمریکا گذاشت؟

جامعه آمریکا را نگاه کنید، عده‌ای که کاملاً فقیر و درمانده هستند، اعمال تبعیض نژادی وجود دارد، بیشتر از یک‌میلیون آمریکایی در زندان هستند. بیشتر این‌ها هم از رنگین‌پوستان می‌باشند.

نکته مهم این‌جاست که آن‌ها چون فقط به مصرف می‌اندیشند، توانایی برقراری روابط مناسب با دیگران را ندارند. عشق و عاطفه برای آن‌ها یک‌چیز بی‌معنی است. فرزند داشتن بی‌معنی است. جامعه پر از تنش است، ازلحاظ جنایتکاری بزرگ‌ترین کشور است. الآن نشان داده می‌شود که چه چیزی در حال رشد و تربیت است. البته برخی هم هنوز به این درک نرسیدند. مردم اگر هم می‌خواهند سرمایه‌داری باشد، لااقل یک سرمایه‌داری دیگری باشد. کدام آمریکایی حاضر است فقط برای آرمان‌هایش از اهداف آمریکایی در جهان دفاع کند؟ همه مزدور هستند. چرا آمریکا به ایران و سوریه حمله نمی‌کند. برای اینکه این حمله دلیلی برای فرد آمریکایی ندارد. این نشان‌دهنده این است که آن ملتی که بنیان‌گذارانش همه از دموکراسی و آزادی صحبت می‌کردند، همه پوچ است؛ اما قدرت عظیمش رسانه‌ای است.

اجماع واشنگتن می‌گوید به لیبرالیسم و اقتصاد آزاد برگردیم؛ اما از سوی دیگر از طریق قدرت دولت، بانک جهانی و صندوق بین‌المللی پول بازارهای جهانی را به روی خودش باز می‌کند. این دخالت دولت چه همخوانی با گزاره‌های لیبرال دارد؟

به این دلیل است که می‌گوید وقتی اقتصاد جهانی است، یک دولت کافی است. آن دولت کیست؟ ازلحاظ اقتصادی، صندوق بین‌المللی پول، با وتوی آمریکا که پنج یا شش دولت صنعتی دیگر هم از آن حمایت می‌کند.

حال اگر دولت در داخل تضعیف شود، چه کسی از منافع ملی دفاع کند؟ بخش خصوصی که منافعش عموماً با آمریکایی‌ها سازگار است. در این صورت یک دولت جهانی به وجود می‌آید و جهانی می‌شود. کدام دولت می‌تواند در برابر این دولت جهانی مقاومت کند؟ دولتی نیست. دولت‌ها همین زائده‌های شرکت‌های خصوصی هستند تا نفت خام را بفروشد، مردم خود را سرکوب و آرام کند. ولی دولت اصلی صندوق بین‌المللی پول است. وزاری دارایی و اقتصاد کشورهای که به جلسات بانک جهانی یا صندوق بین‌المللی پول می‌روند، به قوه مقننه خود گزارش نمی‌دهند و پاسخگو نیستند.

یکی از شاخص‌های اقتصاد لیبرالی بحث رقابت کامل است، همان موضع آدام اسمیت و خود آمریکایی‌ها نیز بسیار بر این موضوع رقابت کامل تأکید دارند و آن را تبلیغ می‌کنند؛ اما اسنادی که آقای اسنودن ارائه می‌کند و بیشتر در زمینه‌های اقتصادی است، نشان می‌دهد که امریکا از صغیر و کبیر جاسوسی کرده است. نسبت رقابت کامل با این جاسوسی چیست؟ یعنی آیا در شرایط جاسوسی رقابت کامل امکان‌پذیر است؟

رقابت کامل حتی در دوره خود آدام اسمیت به معنای واقعی اجرا نشد. چرا؟ برای آن‌که بحران به وجود می‌آمد. دولت به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم جاده‌صاف‌کن بازار داخلی بود تا مشکلاتش را حل کند. بعد به‌تدریج آن شرایطی که آدام اسمیت گفت از بین رفت. بی‌نهایت تولیدکننده در برابر بی‌نهایت مصرف‌کننده. کشورهای دیگر به وجود آمدند و آرام‌آرام شرکت‌ها به‌وسیله شرکت‌های بزرگ، خورده و کوچک شدند. آن شرایطی که آدام اسمیت می‌گفت، شکل گرفت و آن رقابت برای بقا به وجود آمد. شرکت‌های بزرگ به وجود آمدند. فراملی‌ها به وجود آمدند. این شرکت‌ها نقش مهمی ایفا می‌کنند یعنی اقتصاد جهانی را می‌چرخانند و دولت‌ها هم تابع آن‌ها هستند. لذا جاسوسی دولت مغایرتی با این موضوع ندارد. رقابت بین کوچک و بزرگ می‌تواند وجود داشته باشد که کوچک‌ها ورشکسته شوند، اما رقابت بین بزرگ‌ها امکان‌پذیر نیست؛ زیرا همه‌چیز تقسیم شده است. امروزه 8 کشور صنعتی کارها را بین خود تقسیم کرده‌اند. این‌ها توافق می‌کنند چه کاری بکنند، از کجا مواد اولیه و چگونه تأمین کنند؟ لذا بین این 8 کشور ورشکستگی خیلی کم است.

پس رقابت کامل وجود ندارد. اگر وجود داشت شرایط دیگری به وجود می‌آمد. ورشکستگی‌ها به وجود می‌آمد، ورشکستگی‌های شرکت‌های آمریکایی بیشتر به خاطر سوءاستفاده‌ها است. بانک‌ها نیز که به خاطر سیاست غلط در حال ورشکست شدن بودند، با حمایت دولت آمریکا، به کار خود ادامه دادند. لذا این نشان می‌دهد که رقابت وجود ندارد.

چه چیزهایی رقابت را به هم زده است و باعث شده تا رقابت وجود نداشته باشد؟

اولین نکته تمرکز سرمایه است. وقتی تمرکز به وجود آمد این شرکت‌ها می‌توانند همدیگر و منافع هم را بشناسند و رعایت کنند و بازار را تقسیم کنند و انحصار را  برقرار کنند.

شرایط رقابت کامل چیست؟

اسمیت می‌گوید که یک نیروی غیرآگاهانه وجود دارد که جامعه را اداره می‌کند. به این دلیل، اگر دولت دخالت نکند، قوی‌ترها می‌مانند و ضعفا کنار زده می‌شوند. این دست طبیعت است یا دست نامرئی است که اسمیت به آن پرداخت. اصلاً نیازی به رقابت کامل نیست وقتی قوی‌ترها باهم هماهنگ هستند. آمریکا علاقه‌مندی به خرید کالای داخلی را به شکل‌های تخصصی تبلیغ و تشویق می‌کند. مثلاً آمریکا نفت ایران را تحریم می‌کند، درحالی‌که به آن نیاز دارد. این به خاطر آن است که دولت امریکا روزانه 8 میلیون بشکه نفت تولید می‌کند که نیاز شرکت‌ها را برآورده سازد. اتحاد بین تمام شرکت‌ها و کشورهای سرمایه‌داری وجود دارد. آن‌ها می‌خواهند دیگر دولتی نباشد که از منافع ملی و تولید داخلی حمایت کند. آن‌ها به دنبال جهانی‌سازی هستند.

یعنی شما می‌گویید قفل‌های سرمایه‌داری به‌قدری باهم هماهنگ هستند که نیاز نیست رقابت کنند؟

همین‌طور است و اگر مشکلاتی هم پیش آید، با مذاکره و گفت‌وگو حل می‌شود. الآن آمریکا مغز اصلی اکثر فنّاوری‌های ارتباطی است. قبلاً در صنایع نظامی پیشرو بود و در حال حاضر بیشتر در فنّاوری‌های ارتباطی و جاسوسی پیشگام است. آمریکا به تمام کشورهایی که محصولات ارتباطی خود را می‌دهد، درواقع آن‌ها را زیر تأثیر خود می‌آورد. برای همین است که دیگر کشورهای سرمایه‌دار، ملاحظات آمریکا را رعایت می‌کنند و حرف‌های این کشور را می‌زنند. وقتی این فضا هست رقابت تا چه حد معنا پیدا می‌کند؟

آیا رقابت میان شرکت‌های خارج از محدوده سرمایه‌داری با شرکت‌های درون محدوده سرمایه‌داری وجود دارد؟

رقابت کامل وجود ندارد. اگر دولت حمایت کامل بکند، شرکت‌های جهان‌سومی می‌توانند ادامه حیات بدهند. دولت از تولید داخلی حمایت نمی‌کند. ما هم به‌جای اینکه بیاییم از تولیدکننده داخلی حمایت کنیم، 50 درصد یارانه را به تولیدکننده خارجی می‌دهیم؛ بنابراین رقابتی باقی نمی‌ماند. آن شرکت خارجی در موضع قدرت است. تولیدکننده داخلی به دلیل سیاست‌های دولت، قربانی تولیدکننده خارجی است. مثلاً صنایع دفاعی ایران، به معنای واقعی در حال رقابت با خارج است. چرا؟ چون دولت حمایت می‌کند.

یعنی شما می‌فرمایید در شرایطی که حمایت دولت نباشد. رقابت محال است؟

بله دقیقاً همین‌طور است. محال است.

آیا حمایت دولت آمریکا از صنایع داخلی در حال حاضر وجود دارد؟

بله وجود دارد. مثلاً در بحث واردات صنایع فولاد از چین، آمریکا تعرفه گذاشت. یا در مثالی دیگر، آمریکا برای تولیدات الکترونیکی ژاپن سهمیه تعیین کرد. این اعمال یعنی مداخله دولت که اجازه شکل‌گیری رقابت را نمی‌دهد.

پس می‌توانیم بگوییم که لیبرالیسم در حوزه اقتصاد به بن‌بست نرسیده بلکه در خدمت اهداف آمریکا قرارگرفته و برای این اهداف، موفق نیز بوده است؟

بله موفق بوده است. اشاعه لیبرالیسم مثل دموکراسی،  بهانه‌ای برای تسلط است. درحالی‌که وجود خارجی ندارد ولی از آن استفاده می‌شود. دولتی که کوچک شود در دستان این بهانه قرار می‌گیرد و دیگر نمی‌تواند به‌صورت سابق از منافع ملی حمایت کند.

یعنی لیبرالیسم در خدمت سلطه آمریکا؟

بله این وسیله‌ای برای تسخیر سرزمین‌ها بدون خون‌ریزی و اشغال است. لیبرالیسم یعنی صرفاً منافع خود را مدنظر داشته باشید و جمع در این‌جا بی‌معنی است.

لیبرالیزه شدن تمامی عرصه، اقتصاد و اجتماع و فرهنگ چه منافعی برای منافع امپریالیسم می‌کند؟

در درجه اول من منافع خودم را می‌بینم. وقتی کس دیگری منافع من را تأمین می‌کند این کافی است. در این صورت منافع ملی حذف می‌شود. اخلاق و مقاومت حذف می‌شود. تمکین کردن و مورد سلطه واقع‌شدن می‌آید. مهم‌ترین بخش آن‌هم مبانی فرهنگی و مبانی دینی است. چگونه می‌شود هم دین داشت و هم لیبرال بود؟ لیبرالیسم کاملاً در جهت فرد بودن است.

پس نقطه آغاز شروع لیبرالیسم اقتصاد است؟

اقتصاد است. اقتصاد هم به این دلیل مصرف انبوه را به دنبال دارد. در این میان، به کشورهایی که دین دارند نمی‌تواند بگویند شما دینتان را کنار بگذارید. برعکس می‌گوید شما مصرف کنید، چرا به دنبال پولدار شدن نمی‌روید؟ این‌جاست  که همه‌چیز «من» می‌شود. «من»ی که در اجتماع ارزشی ندارد و کارایی ندارد.لیبرالیسم اقتصادی

«لیبرالیسم یعنی صرفاً منافع خود را مدنظر داشته باشید و جمع در این‌جا بی‌معنی است…در درجه اول من منافع خودم را می‌بینم. وقتی کس دیگری منافع من را تأمین می‌کند. این کافی است. منافع ملی حذف می‌شود. اخلاق و مقاومت حذف می‌شود. تمکین کردن و مورد سلطه واقع‌شدن می‌آید. مهم‌ترین بخش آن‌هم مبانی فرهنگی و مبانی دینی است.  چگونه می‌شود هم دین داشت و هم لیبرال بود. لیبرالیسم کاملاً در جهت فرد بودن است.»

لطفاً راجع به هم‌راستا بودن این وضعیت فردگرایی که از اقتصاد شروع می‌شود و  سپس به حوزه‌های دیگر کشیده می‌شود و نسبت آن با منافع امپریالیسم بیشتر توضیح  دهید.

ببینید در یک دوره‌ای هر کس نیاز خودش را خودش تعیین می‌کرد، خانواده تعیین می‌کرد. ساده‌زیستی معمول بوده اما بعد از کینز، مصرف‌گرایی حاکم شد. ممکن است چیزی باشد که ما نخواهیم مصرف کنیم و اصلاً ضرورتی برای مصرف آن وجود ندارد؛ اما با تکرار و آموزش، الگوسازی می‌کنند. وقتی چیزی تکرار می‌شود مثل زبان در ذهن می‌ماند. وقتی رادیو و تلویزیون مدام مصرف کالایی را تکرار می‌کند، آن کالا تبدیل به نیاز می‌شود. اینجاست که فرد به یک مصرف کنند موردنظر سرمایه‌داری مانند یک معتاد تبدیل می‌شود. این فرد قهرمان سرمایه‌داری است. مصرف روح را شستشو می‌دهد، فرد دیگر قانع نیست. تشدید مصرف‌گرایی و واردات بی‌رویه کالاهای مصرفی و غیرضروری بزرگ‌ترین خدمت به امریکا است.

لیبرالیزه شدن جامعه چگونه کشور هدف را برای تسخیر امپریالیسم آماده می‌کند؟ در عمل چگونه امپریالیست بعد از لیبرالیزه کردن جامعه به تسخیر آن می‌پردازد؟

بخش عمده این کار، از طریق رسانه‌ها و آموزش‌های که غرب می‌دهد، انجام می‌گیرد.

راهکار مقابله با نفوذ امپریالیسم از طریق لیبرالیسم چیست؟

پیدا کردن آدم‌های که طور دیگری فکر می‌کنند، زیر بار این سیستم نمی‌روند، هرچند آن‌ها را به بی‌عقل بودن و کندذهن بودن متهم می‌کنند. این‌گونه افراد باید همدیگر را ببینند تا جلو اضمحلال و سقوط را بگیرند؛ اما مهم‌ترین اقدام، فرهنگی است.

خبرگزاری فارس

3 آذر 1393


مطالب مرتبط :