تاریخ شکل‌گیری کریسمس

چگونه این جشن تبدیل به جشنواره‌ای از طمع شد؟

برای اکثر مردم کریسمس[1] همه‌اش هدیه است؛ اما چگونه این تعطیلی مقدس تبدیل به یک جشنواره طمع شده؟ بیشتر مردم داستان پشت پرده هدیه دادن‌های کریسمس را نمی‌دانند و این احتمالاً شما را شوکه خواهد کرد. امسال آمریکایی‌ها 600 میلیون دلار درجاهای مختلف برای کریسمس هزینه کرده‌اند اما بیشتر مردم توضیح یکسانی برای این‌که چرا هدیه می‌خرند ندارند. کسانی که مسیحی هستند به شما خواهند گفت آن‌ها این کار را انجام می‌دهند تا تولد مسیح را جشن بگیرند اما در ادامه خواهید دید که هدیه دادن در این روزهای تعطیل مربوط به قبل از تولد مسیحعلیه‌السلام است. بعضی‌ها می‌گویند که آن‌ها فقط از سنت‌های گذشته پیروی می‌کنند؛ اما بیشتر آن‌ها کاملاً نمی‌دانند که این سنت هدیه دادن در کریسمس به کجا برمی‌گردد؛ و حقیقت این است که بیشتر مردم به تاریخ اهمیتی نمی‌دهند آن‌ها فقط برای این‌همه هدیه که قرار است در 25 دسامبر (ماه آخر سال میلادی) بگیرند هیجان‌زده هستند.Christmas presents piled underneath a christmas tree.

بیشتر مردم داستان پشت پرده هدیه دادن‌های کریسمس را نمی‌دانند و این احتمالاً شما را شوکه خواهد کرد. امسال آمریکایی‌ها 600 میلیون دلار در جاهای مختلف برای کریسمس هزینه کرده‌اند؛ اما بیشتر مردم توضیح یکسانی برای این‌که چرا هدیه می‌خرند ندارند.

اوایل در آمریکا هدیه دادن در کریسمس وجود نداشت. درحقیقت پروتستان‌ها مخالف جشن گرفتن بودند و در بعضی مناطق جشن برای کریسمس توسط قانون ممنوع شده بود. به‌عنوان‌مثال، در ایالت ماساچوست از سال 1659 تا 1681 افراد به خاطر برپایی جشن بازداشت می‌شدند و باید 5 شیلینگ جریمه می‌پرداختند:

«در 11 می سال 1659 مجلس ماساچوست بای‌کلونی[2] حتی تا آن‌جا که می‌شد کریسمس را رسماً ممنوع اعلام کرده بود و اگر کسی در حین جشن گرفتن بازداشت می‌شد باید 5 شیلینگ جریمه می‌پرداخت. قوه‌ی مقننه اظهار داشت که ممنوعیت لازم بود تا از افزایش بی‌نظمی در مکان‌های مختلف این حوزه جلوگیری شود و به همین دلیل برخی هنوز چنین جشنواره‌هایی را در بعضی از کشورها خرافات می‌دانند تا به خدا و دیگران اهانت کنند. درنتیجه دستور دادند تا هرکسی که کریسمس و یا چیزهای دیگر را رعایت می‌کنند چه جشن بگیرند یا کار دیگری انجام دهند متخلف هستند و همین‌طور که قبلاً گفته شد هرکدام باید 5 شیلینگ به‌عنوان جریمه به ایالت‌ها بدهند.

این ممنوعیت 22 سال ادامه داشت تا این‌که در سال 1681 پس از افزایش مهاجران اروپایی که خواستار تعطیلات بودند لغو شد. گرچه ممنوعیت برداشته شده بود، اما پروتستان‌ها استقبال گرمی از کریسمس نمی‌کردند و آن تبدیل به تعطیلات کسل‌کننده و خشک تا بیش از دو قرن شد.»

اما آیا پروتستان‌ها مسیحی نبودند؟ آیا آن‌ها نمی‌خواستند به مسیح احترام بگذارند؟ البته که آن‌ها مسیحی بودند. آن‌ها ایمان خودشان را بسیار جدی می‌گرفتند؛ اما تاریخ را بهتر از ما می‌دانستند. اکثر مسیحیان این را تشخیص نمی‌دادند؛ اما مسیحیان در اواخر دسامبر تا 300 سال بعد از زمان عیسی مسیح علیه‌السلام جشن نمی‌گرفتند. تنها اشخاصی جشن می‌گرفتند که کافر بودند. در حال حاضر بسیاری از شما احتمالاً از جشن بزرگ روم به نام «ساتورنالیا[3]» آگاهی دارید؛ اما بیشتر مردم نمی‌دانند که سنت هدیه‌دادن به آن جشن برمی‌گردد. این جشن بت‌پرستان باستان این‌گونه قابل توصیف است:

«ساتورنالیا یکی از جشن‌های باستانی روم است که به‌افتخار الهه‌ی زحل Deity Saturn در 17 دسامبر تقویم جولیان برگزار می‌شد و بعدها این جشن‌ها تا 23 دسامبر گسترش یافتند. تعطیلات با یک قربانی در معبد زحل در انجمن روم برگزار می‌شد که یک ضیافت عمومی همراه با هدیه دادن و مهمانی‌های ادامه‌دار بود و جوّی از شادی را ايجاد می‌كرد که منجر به لغو هنجارهای اجتماعی روم می‌شد، جوی كه حتی باعث آزادشدن قمار شد. کاتالوسِ شاعر آن را بهترین روزها می‌نامد.»جشن ساتورنالیا

«در حال حاضر بسیاری از شما احتمالاً از جشن بزرگ روم به نام «ساتورنالیا[3]» آگاهی دارید؛ اما بیشتر مردم نمی‌دانند که سنت هدیه‌دادن به آن جشن برمی‌گردد.»

اکثر مردم این را نمی‌دانند اما روحانی‌های ساتورنالیا حتی تاج‌های گلِ همیشه‌بهار را در صفوف منظم به سرتاسر معبدهای بت‌پرستان روم می‌بردند؛ این دسته‌جات احتمالاً کمی شبیه به رژه کریسمس امروز ماست؛ اما «زحل یا ساتورون» دقیقاً چه کسی بود؟ ویکی‌پدیا می‌گوید:

«زحل یا ساتورون[4] خدای روم باستان و یک شخصیت اسطوره‌ای است. ساتورون به دلیل وابستگی‌های متعدد و تاریخ طولانی، پیکره و شکل برهم تافته‌ای دارد. او اولین خدای کاپیتول[5] است که از زمان‌های قدیم به‌عنوان سترنیس مونس[6] شناخته‌شده است و به‌عنوان الهه‌ی زادوولد، مرگ، ثروت، کشاورزی، وفور، تجدید زمان و اباحه‌گری دیده می‌شود. در تحولات بعد او به الهه‌‌ی زمان[7] تغییر کرد و سلطنتش به‌عنوان یک «عصر طلایی [8]» از صلح و وفور نعمت به تصویر کشیده شد. «معبد زحل» در «انجمن روم» خزانه دولت است. در دسامبر برای او در روم معروف‌ترین جشن‌های نکوداشت گرفته می‌شد که شامل جشن خدای زحل، زمان جشن گرفتن، نقش اصلاحی، آزادی بیان، هدیه دادن و عیاشی هستند. سیاره زحل و روز یکشنبه هر دو نام خود را از الهه ساترن وام گرفته‌اند.»

درنهایت، رومیان جشنی در پایان جشن خدای زحل یا ساتورنالیا در 25 دسامبر برگزار می‌کنند که دایس ناتالیس سولیس اینویکتی[9] نام دارد که معنایش «تولد خورشید شکست‌ناپذیر[10]» است. در سرتاسر امپراتوری «تولد مجدد خورشید» با عیاشی و شهوت‌رانی گسترده‌ای برگزار می‌شد. زمستان از چله گذشته بود و روزها دوباره شروع به بلندشدن کرده بودند. به نظر منطقی می‌رسید که به «تولد دوباره خدای خورشید» افتخار کنند.

خدای زحل«زحل یا ساتورون خدای روم باستان و یک شخصیت اسطوره‌ای است. ساتورون به دلیل وابستگی‌های متعدد و تاریخ طولانی، پیکره و شکل برهم تافته‌ای دارد. او اولین خدای کاپیتول است که از زمان‌های قدیم به‌عنوان سترنیس مونس شناخته‌شده است و به‌عنوان الهه‌ی زادوولد، مرگ، ثروت، کشاورزی، وفور، تجدید زمان و اباحه‌گری دیده می‌شود.»

هنگامی‌که امپراتوری روم در اوایل قرن 4، مسیحیت را قانونی کرد دولت روم شروع به تحت‌فشار قرار دادن رهبران کلیسا کردند تا آن را در جامعه به‌طور وسیعی بگنجانند؛ درنهایت تولد «پسر خدا[11]» در زمانی طرح شد که جامعه تولد دوباره خدای خورشید را جشن می‌گرفتند. در 25 دسامبرِ 336 سال پس از میلاد مسیح علیه‌السلام، برای تولد مسیح علیه‌السلام جشن گرفته شد و در سال 350 میلادی پاپ ژولیوس[12] رسماً اعلام کرد که مسیحی‌ها از آن روز به بعد جشن خواهند گرفت. مسیحیان تعطیلات جدید را به کندی پذیرفتند و تا سال 400 جشنی به‌طور گسترده مشاهده نشد.

و البته مسیح علیه‌السلام در اواخر دسامبر متولد نشده است. شواهد نشان می‌دهد که او احتمالاً در پاییز طی «جشن خیمه‌گاه[13]» به دنیا آمده است. تنها دلیلی که مردم تولد مسیح علیه‌السلام را در 25 دسامبر جشن می‌گیرند این است که کاتولیک‌های قرن چهارم قصد داشتند دولت مشرک روم و فرهنگ بت‌پرستی را نیز راضی نگه دارند.

باگذشت زمان، عمل هدیه دادن در اواخر دسامبر محو و کم‌رنگ شد و در اوایل قرن 19 بازکردن هدیه‌ها در سال جدید سنتی بزرگ شد. سپس تاجران فرصت را غنیمت شمردند. طبق نظر تاریخ‌دانان تبلیغات برای هدیه‌ی کریسمس در روزنامه‌ها در آمریکا از سال 1820 شروع شد:

«خرید هدیه برای جشن کریسمس در سنت فرورفت وقتی‌که در سال 1820 روزنامه‌ها طبق جامعه تاریخی کانکتیکات شروع به تبلیغات برای هدیه کریسمس کردند. لی اریک اشمیت[14] نویسنده کتاب «آداب مصرف‌کننده[15]» می‌گوید: بازار تعطیلات بخشی از وجود عظیم فرهنگ مصرف‌کننده است که خودش را در همه‌ی جنبه‌های زندگی اجتماعی‌مان گسترش داده. اشمیت استاد دین دانشگاه پرینستون در نیوجرسی است که می‌گوید اگر ملت به عمل هدیه دادن فقط به‌عنوان یادگاری كوچك برای سال جدید ادامه داده بود کریسمس به یك اتفاق خرده‌فروشی‌ عظیم تبدیل نمی‌شد. باید روی جنبه‌های مذهبی تمرکز کرد اما همه‌چیز تغییر پیداکرده است چون هدیه دادن راهی برای احترام به روابط خانوادگی شده است.»

کریسمس هیچ‌گاه در گذشته مانند امروزِ آمریکا شبیه یک جشن طمع نبوده است؛ هدایا معمولاً کوچک، کم و فردی بودند. در متن زیر سنت هدیه دادن در کریسمس در طی زمان بیان‌شده است:

«در دهه‌های 1820، 30 و 40 میلادی تاجران[16] متوجه نقش روبه فزونی هدیه‌ها در جشن‌های کریسمس و سال نو شدند. در اواسط سال 1850 میلادی واردکننده‌های خلّاق، صنعت‌گران و فروشندگان تعطیلات را به خودشان اختصاص دادند تا حدی که خریداران مکان‌های موردنظر برای قرار دادن هدیه کریسمس در خانه‌هایشان را افزایش دادند.

بااین‌حال با همه‌ی تلاشی که تاجران برای بهره‌برداری از فصل كريسمس می‌کردند آمریکایی‌ها مصرانه تلاش می‌کردند تا تاثير بازرگانی را از هدایایی که می‌دادند جدا کنند. چیزی که به وجود می‌آمد گفتگویی بین مرچنت‌ها و مصرف‌کنندگان بود. هدیه‌دهندگان بيش‌تر هدیه‌های دست‌ساز را ترجيح می‌دادند اما خرده‌فروشان با محصولات سرهم شده‌ای که هدیه‌دهندگان بتوانند با يك تلاش كوچك آن‌را تكميل كنند جواب می‌دادند.

آمریکایی‌ها رابطه بین تجارت و بسته‌بندی هدایایی که می‌دهند را متعادل می‌کنند. سنت بر این بوده است که هدایا بدون کادو و ساده داده بشوند اما هدیه‌ای که در کاغذ کادو پیچیده شده باشد تأثیر بیشتری روی فرد و لحظه‌ای که آن را باز می‌کند می‌گذارد؛ و همچنین کادو هدیه بودن را بیشتر نشان می‌دهد. وقتی‌که هدایا در فروشگاه‌ها، کارخانه‌ها و خانه‌های کارگران می‌آیند کاغذها و ربان‌ها به کاربرد اجتماعی آن کمک می‌کند. کار تجاری اهمیت این تغییر نمادین کالاها را درک می‌کند. فروشگاه‌های بزرگ شروع به بسته‌بندیِ هدایای خریده شده می‌کنند و آن‌ها را با کاغذهای رنگی و زرق‌وبرق‌دار و روبان‌های روشن به‌عنوان بخشی از خدمات تحویلشان تزیین می‌کنند.»

با گذشت زمان، هدایای کریسمس شکل گرفتند تا با یک هديه‌دهنده‌ی افسانه‌ای در فرهنگ‌ سراسر جهان همراه باشد؛ و در آمریکا به این هدیه‌دهنده‌ی افسانه‌ای بابانوئل[17] گفته می‌شود و در قسمت‌های دیگر دنیا سنت‌های متفاوتی وجود دارد:

«این سنت در چند کشور آمریکای لاتین وجود دارد که می‌گوید بابانوئل اسباب‌بازی می‌سازد و سپس آن‌ها را به بچه‌های مسیح می‌دهد؛ یعنی این خود مسیح است که در حقیقت هدیه را به خانه‌ی بچه‌ها می‌برد، هماهنگی و ارتباطات گسترده‌ای بین اعتقادات مذهبی قدیمی و شمایل‌نگاری[18] بابانوئل که از آمریکا واردشده، وجود دارد؛ و در تیرول جنوبی (ایالتی در ایتالیا)، اتریش، جمهوری چک، آلمان جنوبی، مجارستان، لیختن‌اشتاین، اسلواکی و سوییس و چک هدیه می‌آورد.

بچه‌های یونانی هدایایشان را در سال نو از سینت باسیل [19] (باسیل مقدس) می‌گیرند. سنت نیکولاس[20] آلمانی شبیه به Weihnachtsmann (بابانوئل آلمانی) نیست. سنت نیکولاس لباس یک اسقف را پوشیده و هنوز هم در 6 دسامبر هدیه‌های کوچک (مثل آب‌نبات، آجیل، میوه و…) می‌آورد که با نیچ راپرچ[21] همراهی می‌کند. گرچه بیشتر پدر و مادرها در سرتاسر جهان در مورد بابانوئل و دیگر هدیه‌دهندگان به بچه‌ها یاد می‌دهند اما بعضی اشخاص به دلیل فریبنده بودن آن را رد می‌کنند.»

سنت نیکولاس-بابانوئل

«با گذشت زمان، هدایای کریسمس شکل گرفتند تا با یک هديه‌دهنده‌ی افسانه‌ای در فرهنگ‌ سراسر جهان همراه باشد؛ و در آمریکا به این هدیه‌دهنده‌ی افسانه‌ای بابانوئل[17] گفته می‌شود و در قسمت‌های دیگر دنیا سنت‌های متفاوتی وجود دارد.»

این مقاله ممکن است باعث ناراحتی بعضی از مردم شود زیرا سنت‌های کریسمسشان را بسیار گرامی می‌دارند؛ اما دلیلی برای ناراحتی وجود ندارد. اگر می‌خواهید کاری را انجام دهید باید دلیل انجام آن را بدانید. دانستن تاریخمان به ما قدرت می‌بخشد تا زندگی‌مان را کنترل کنیم و تصمیمات بهتری بگیریم.

به‌عنوان یک مسیحی، تا وقتی‌که بزرگ شدم هرگز تاریخ پشت پرده‌ی کریسمس را نمی‌دانستم؛ بنابراین نمی‌توانم توضیح دهم چرا کاری را که دیگران انجام می‌داند، انجام می‌دادم!

درنهایت، هیچ تعطیلاتی نباید تبدیل به جشن‌واره‌ای از طمع[22] شود؛ بنابراین باید مطمئن بود که مراسم‌هایی که در این موقع از سال (ماه ژانویه و شروع سال نوی میلادی) گرفته می‌شود ادله و منطق درستی داشته باشد؛ نه بر پایه‌ی عقایدی اشتباه.

Michael Snyder

2 December 2014

اصل این مطلب را می‌توانید از این‌چا پی بگیرید.

[1]. Christmas

[2]. Massachusetts Bay Colony legislature

[3]. Saturnalia

[4]. Latin: Saturnus

[5]. God of Capitol

[6]. Saturnius Mons

[7]. God of Time

[8]. Golden Age

[9]. Dies Natalis Solis Invicti

[10]. the Birthday of the Unconquered Sun

[11]. Son of God

[12]. Pope Julius

[13]. Feast of Tabernacles

[14]. Leigh Eric Schmidt

[15]. Consumer Rites, Princeton University Press, 1995

[16]. Merchants

[17]. Santa Claus

[18]. Iconography

[19]. Saint Basil

[20]. St. Nikolaus

[21]. Knecht Ruprecht

[22]. Festival of Greed