فهرست بستن

بحران اقتصاد در جهان

بسیاری از آمریکایی­‌ها همیشه گمان می­‌کنند زمانی‌که بحران بزرگ مالی در آینده رخ بدهد دلار آمریکا نخستین اسکناسی است که سقوط می­‌کند. اما درواقع امروز عكس اين اتفاق در حال وقوع است و دلار به جاي اين‌كه دچار فروپاشي شود دارد جهان را به هرج‌ومرج مي‌كشاند.1392/11/06

این بار، بانک مرکزی آمریکا[1] حقیقتاً یک معضل جهانی به وجود آورده است. سهم عمده‌­ای از تریلیون‌ها دلاری که طی چند سال گذشته به سیستم مالی جهان تزریق شده، وارد بازارهای نوظهور[2] شده است. اما اکنون که بانک مرکزی آمریکا تصمیم گرفته تا عرضه‌ی پول را به طور تدریجی کاهش دهد، سرمایه­‌گذاران آن‌را علامتی دیده‌اند برای خارج کردن پول‌های داغ[3] Hot money خود از بازارهای نوظهور در سریع‌ترین حالت ممکن. این مسئله موجب سقوط ارزهای مختلف و اوج گرفتن نرخ بهره در سراسر جهان شده است. آرژانتین، ترکیه، آفریقای جنوبی، اوکراین، شیلی، اندونزی، ونزوئلا، هند، برزیل، تایوان و مالزی تنها بعضی از بازارهای نوظهوری هستند که تاکنون ضربه­‌ی سختی خورده‌­اند. درحقیقت، ارز کشورهای نوظهور در هفته‌ی گذشته بزرگترین کاهش را بعد از بحران مالی سال 2008 تاکنون، تجربه کردند.

فدرال رزرو آمریکا«اکنون که بانک مرکزی آمریکا تصمیم گرفته تا عرضه‌ی پول را به طور تدریجی کاهش دهد، سرمایه­‌گذاران آن‌را علامتی دیده‌اند برای خارج کردن پول‌های داغ[3] Hot money خود از بازارهای نوظهور در سریع‌ترین حالت ممکن. این مسئله موجب سقوط ارزهای مختلف و اوج گرفتن نرخ بهره در سراسر جهان شده است.»

آشوب در بازارهای نوظهور، بورس‌ وال‌استریت را به‌طور جدی ترسانده است. داو (جونز) [4]Dow تنها در طی ساعات معاملاتی دو روز گذشته‌ی بورس، حدود 500 پوند سقوط کرده است. اگر بانک مرکزی آمریکا بخواهد هم‌چنان در روزهای آتی عرضه‌ی پول را کاهش دهد، این بحران ارزی می‌تواند به سرعت یک فروپاشیِ ارزی گسترده را ایجاد کند.

بسیاری از آمریکایی­‌ها همیشه گمان می­‌کنند زمانی‌که بحران بزرگ مالی در آینده رخ بدهد دلار آمریکا نخستین اسکناسی است که سقوط می­‌کند. اما درواقع امروز عکس این اتفاق در حال وقوع است و دلار به جای این‌که دچار فروپاشی شود دارد جهان را به هرج‌ومرج می‌کشاند.

آن‌چه که امروز در ترکیه رخ داده، طبق گزارش اخیر نیویورک تایمز، یکی از این هرج‌ومرج‌هایی است که امروز دلار به وجود آورده است:

«روز جمعه، پول ترکیه در یک رکورد بی‌سابقه در مقایسه با دلار سقوط کرد؛ سقوطی که به قدرت خرید همه‌ی مردم این کشور ضربه می­زند. ایلماز گوک 51 ساله در گوشه­‌ای از خیابان استانبول گفت: من یک بازنشسته‌­ام و حقوق ناچیزی می‌گیرم و همه‌ی دل‌واپسی من این است که قیمت­‌ها بخواهند افزایش پیدا کنند. او گفت: من بایستی بیشتر صرفه‌جویی کنم و شاید مجبور شوم گاز طبیعی کمتری را برای گرم‌کردن استفاده کنم.»

وقتی تورم شدید می­‌شود و نرخ بهره در این کشورها اوج می­‌گیرد، این شهروندان عادی هستند که در مضیقه خواهند بود و برای خیلی‌ها خرید کالاهای ضروری سخت­‌تر می­‌شود؛ این معضل تنها منحصر به چند کشور محدود نیست. آن‌چه که در حال رخ دادن است حقیقتاً یک پدیده­‌ی جهانی است:

«آن‌گونه که نیک زاندرز Nick Xanders، استراتژیست سهام پایه در لندن، در گفت‌وگوی تلفنی عنوان کرد: سرمایه‌گذاران به طور گسترده ارز کشورهای نوظهور را برای فروش به بازار عرضه می‌کنند. روبل Ruble، روپیه Rupee، رآل Real (واحد پولی برزیل) و رند Rand (واحد اصلی پول جمهوری آفریقای جنوبی)، همگی افت کرده‌اند و علت اصلی آن کاهش تدریجی عرضه‌ی پول توسط آمریکاست. بسیاری از شرکت­‌ها که از رشد کشورهای نوظهور منفعت می­بردند، حالا می‌بینند که همه چیز بر عکس پیش می‌رود.»

چرا این اتفاق پیش آمد؟ خب، در این‌جا تعدادی عوامل پیچیده وجود دارد. اگرچه، با وجود سایر مشکلاتمان، اقدامات بانک مرکزی محور این بحران قرار گرفته است. در مقاله­ی اخیر USA Today تشریح شده که چگونه بانک مرکزی کمک کرد تا این حباب حجیم در بازارهای نوظهور ایجاد شود:

«بازارهای نوظهور موتورِ محرک رشدِ آینده‌­ی اقتصاد جهانی هستند و یک منبع مهمِ پرسود برای شرکت‌­های آمریکایی محسوب می‌شوند. این اقتصادهای درحال توسعه که در چند سال گذشته هم دریافت‌کننده و هم از ذینفعان جریان عظیم پول نقد محسوب می‌شدند، هم‌چنان که سرمایه‌گذاران تجربه‌ی آورده‌های بزرگتری را داشتند که این آورده‌ها از محل نقدینگی ارزانی بود که فدرال رزرو و دیگر بانک‌های مرکزی به بازارهای مالی جهان تزریق می‌کردند. راس کوستریچ Russ Koesterich، متخصص ارشد سرمایه­‌گذاری در بلک راک BlackRock بیان کرد: اکنون که بانک مرکزی فدرال شروع به عقب‌نشینی کرده انگیزه­‌ای شده تا بسیاری از سرمایه­‌گذاران پول­‌های نقدشان را به سرعت از بازارهای نوظهور بیرون بکشند و پول نقد را به بازارها و اقتصادهای باثبات­‌تری برگرداندند، همچون ایالات متحده آمریکا که در روند توسعه ملی آسیب دیده است. کوستریچ گفت: بازارهای نوظهور نیاز به پول داغ دارند اما اکنون سرمایه در حال خروج است. من عضویت درُ بازارهای نوظهور را نمی­‌خواهم.»

تقتصادهای نوظهور«آشوب در بازارهای نوظهور، بورس‌ وال‌استریت را به طور جدی ترسانده است. داو (جونز) Dow تنها در طی ساعات معاملاتی دو روز گذشته‌ی بورس، حدود 500 پوند سقوط کرده است. اگر بانک مرکزی آمریکا بخواهد هم‌چنان در روزهای آتی عرضه‌ی پول را کاهش دهد، این بحران ارزی می‌تواند به سرعت یک فروپاشیِ ارزی گسترده را ایجاد کند.»

چیزی که بالقوه با آن روبه‌رو هستیم ترکیدن یک حباب مالی در مقیاس جهانی است. آن‌چه که به تازگی ایگون وور گِریِرز Egon von Greyerz، مؤسس اداره دارایی ماترهورن[5] در کشور سوئیس گفته است را ببینید:

«اگر شما لیره ترکیه را حذف کنید، در طی این هفته به پایین­ترین نرخ جدید سقوط می­‌کند و روبل روسیه در پایین‌­ترین رتبه در پنج سال گذشته می‌­باشد. در آفریقای جنوبی، واحد پول رند پیش از سال 2008 خیلی افت کرده است. همچنین پول برزیل و مکزیک افت کرده‌­اند. اما کشورهای دیگری هستند که شرایطشان وخیم‌­تر است؛ مانند هند، اندونزی، مجارستان، لهستان، اوکراین و ونزوئلا.»

من به تک‌تک این کشورها اشاره مختصری می­‌کنم، تنش و فشار در این شرایط بسیار وخیم است. این شرایط در یک مقیاس وسیع رخ داده است. عملا پول رایج همه این کشورها افت ناگهانی داشته است و در نتیجه اوراق قرضه منجر به افزایش زیاد نرخ بهره شده است.و هزینه مبادله بنگاه تعاونی اعتبار در این کشورها ناگهان اوج گرفتچون خطرات اعتبار افزایش یافته است. و نیز بسیاری از کشورهای کوچکتر به شدت تأثیر پذیرفته­اند.»

اکثر آمریکایی­‌ها نمی­‌توانند روی نقشه، لیبریا Liberia (کشوری در آفریقا) را پیدا کنند؛ اما در حال حاضر عمل‌کرد فدرال رزرو، پول آن کشور کوچک را نیز در آستانه‌­ی فروپاشی قرار داده است:

«وزیر مالی لیبریا بعد از این‌که برای توضیح در مورد افت ارزش پول لیبریا نسبت به دلار آمریکا به مجلس فراخوانده شد، امروز در مورد ترس فراگیر درباره­‌ی ورشکستگی احتمالی بانک‌ها یا شرکت‌ها هشدار داد. آمارا کنه Amara Konneh، نماینده مجلس در حالی‌که در مورد این روند نگران بود گفت: بیایید در مورد آن‌چه که به آن اقتصاد گفته می­‌شود دقیق باشیم. خانم­‌ها و آقایان، تورم از کنترل خارج نیست.»

در همسایگی کشور، هفته‌ی گذشته پزوی Peso مکزیک (واحد پول) مقدار کمی افت کرد و اکنون زمان آغاز تضعیف چشم‌گیر آن است. اگر مکزیک فروپاشی ارز را تجربه ­کند این رخ‌داد ضربه عظیمی به اقتصاد آمریکا وارد خواهد کرد. همان‌طور که گفتم، این پدیده چیزی است که در مقیاس جهانی روی می­‌دهد. اگر این روند ادامه پیدا کند، سرانجام با غارت، خشونت، نابودی، کمبود منابع ضروری و خروج سرمایه از بانک­‌ها در بازارهای نوظهور در سراسر جهان همانند آن‌چه که در حال حاضر در آرژانتین و ونزوئلا مشاهده می‌­کنیم. امیدوارم اتفاق مهمی رخ دهد تا از بروز این پدیده جلوگیری کند. اما هرگاه یک حباب بترکد، مهار آن واقعاً کار دشواری است.

ضمناً، من این گزارش را که خیلی جالب توجه است دریافت کردم که هفته پیش ما شاهد بیشترین درخواست از خزانه طلای جِی‌پی‌مورگان JPMorgan که تاکنون ثبت شده است بوده‌­ایم. آیا کسی چنین چیزی را پیش­‌بینی می­‌کرد؟!

بحران مالی«…اگر این روند ادامه پیدا کند، سرانجام با غارت، خشونت، نابودی، کمبود منابع ضروری و خروج سرمایه از بانک­‌ها در بازارهای نوظهور در سراسر جهان همانند آن‌چه که در حال حاضر در آرژانتین و ونزوئلا مشاهده می‌­کنیم رو‌به‌رو خواهیم بود.»

یک‌بار دیگر، می‌گویم که امیدوارم این بحران به زودی مهار شود. اگر بانک مرکزی اعلام کند که تصمیم به محدودیت عرضه‌ی پول دارد، این تصمیم نشانه­‌ای برای سرمایه­‌گذاران است که آن‌ها برای خروج از بازار باید رقابت کنند و بحران در بازارهای نوظهور بدتر و با شدت بیشتری فراگیر خواهد شد. اگر بادقت گوش دهید، مقامات جهانی به ما می­‌گویند که این اتفاقات دقیقاً همان چیزهایی است که باید پیش‌بینی کنیم. مثلاً اظهارات اخیر وزیر مالی مکزیک را ملاحظه کنید:

«وزیر دارایی مکزیک لوئیز ویدگاری Luis Videgaray با اشاره به نوسانات گفت: ما پیش‌بینی می­‌کنیم امسال در پی کسری که بانک مرکزی به وجود آورده سال بی‌­ثباتی در انتظار بازارهای نوظهور باشد، در صورتی‌که این کاهش ادامه داشته باشد این بی‌ثباتی در طول سال بروز خواهد کرد.»

بله، البته به نظر می­‌رسد که سال بسیار بی‌ثباتی داشته باشیم. امیدوارم شما برای آن‌چه که قرار است در آینده رخ دهد آماده باشید.

Michael Snyder

26 January 2014

6 بهمن 1392

اصل این مطلب را می‌‌توانید از این‌جا پی بگیرید.


[1]. Federal Reserve

[2]. بازارها یا اقتصادهای نوظهور Emerging Markets/Economies، بازارهایی هستند که خصوصیات اقتصادی کشورهای توسعه‌یافته را دارند اما در واقع بازارهایی توسعه‌یافته نیستند. این‌ بازارها می‌توانند کشورهای کم‌تر توسعه‌یافته‌ای باشند که در حال تبدیل به کشورهای توسعه‌یافته هستند یا کشورهایی باشند که قبلاً توسعه‌یافته بوده‌اند و امروز به کشوری کم‌تر توسعه‌یافته بدل شده‌اند. بازارهای نوظهور، کشورهایی هستند که از نظر وضعیت اجتماعی و فضای کسب‌وکار، در مسیر یک رشد و صنعتی‌سازی سریع قرار گرفته‌اند. کشورهای بریکس BRICS یعنی برزیل، روسیه، هند، چین و آفریقای جنوبی؛ و هم‌چنین کشورهای MINT یعنی مکزیک، اندونزی، نیجریه و ترکیه از جمله کشورها یا بازارهای نوظهورِ شناخته‌ شده‌ هستند/مرکز پایش.

[3]. پول داغ اصطلاحی است که بیش‌تر در بازارهای مالی به کار می‌رود و به جریان نقدینگی و سرمایه‌ای باز می‌گردد که برای کسب سود از تفاوت نرخ بهره یا نرخ ارز، از یک کشور به کشور دیگر می‌رود. این جریان سرمایه را پول داغ می‌نامند چون می‌تواند خیلی سریع به بازارها وارد یا از آن‌ها خارج شده و به صورت بالقوه زمینه‌ساز بی‌ثباتی در آن بازارها شود/مرکز پایش.

[4]. داو، نرخ متوسط صنعت داو جونز که متوسط صنعت هم به آن گفته می‌شود، یک شاخص در بورس است که توسط سردبیر روزنامه‌ی وال‌استریت ژورنال، چارلز داو Charles Dow ابداع شد. این شاخص ارزش سهام 30 شرکت صنعتی بزرگ و دولتیِ آمریکا را نشان می‌دهد که در طول زمان کاری یک‌روزه‌ی بورس مبادله می‌شوند/مرکز پایش.

[5]. Matterhorn Asset Manag


مطالب مرتبط :