استعمار افغانستان برای توسعه و دموکراسی

هجوم ملخ‌وار ابرشرکت‌های آمریکایی

مقاله اخیر مجله‌ی تایمز، به بررسی فعالیت‌های شرکت مردم‌نهاد[1] آمریکایی «ریشه‌هایی برای دوستی[2]» می‌پردازد. این سازمان به عنوان قربانی گروه‌بندی مجدد طالبان معرفی می‌شود که مصمم‌اند تا بار دیگر، افغانستانِ تازه به دموکراسی رسیده را مقهور خود سازند. این سازمان که توسط وزارت امور خارجه و «آژانس ایالات‌متحده برای توسعه‌ی بین‌المللی[3] USAID» حمایت مالی می‌شود، ادعا می‌کند که در حال «تبدیل میادین جنگ، به باغستان‌های سبز و خرم است»؛ اما عدم شفافیت، نحوه کار آن را در هاله‌ای از ابهام فرو برده است. در همان حال که USAID به مدد کمک‌هایش طلایه‌دار استعمار افغانستان به دست ابَرشرکت‌ها از طریق دیگر سازمان‌های مردم‌نهاد بوده است، مراودات آن با شرکت «ریشه‌هایی برای دوستی Roots for Peace» شک و تردیدهای مستدلی را برمی‌انگیزد.ابرشرکت های آمریکایی

از پیش‌ترها، جنگ در افغانستان، انحصار کشاورزی را به دست شرکت‌هایی مانند مونسانتو[4] سپرده و یک بازار چند میلیون دلاری را در میانه‌ی آسیای مرکزی در اختیارش گذاشته است. ایالات‌متحده اصرار دارد که کابل، به عنوان بخشی از برنامه ریشه‌کنی کشت خشخاش در این کشور، مطالعات بهداشتی را کنار بگذارد و رسماً موافقت خود را با طرح بدنامِ سم‌پاشی آفت‌کش Round Up، (آفت‌کش گلیفسفات مونسانتو) به زمین‌های کشاورزی افغانستان اعلام کند؛ طرح مهلکی که میلیون‌ها دلار سود عاید مونسانتو می‌کند. نباید از خاطر برد که قبل از مداخله ناتو در افغانستان در سال 2001، کشت خشخاش تحت نظر طالبان تقریباً ریشه کن شده بود.

سم‌پاشی انبوه مناطق کشاورزی افغانستان، از دو جهت نگرانی‌هایی را برانگیخته است: اول، تأثیرات سوء احتمالی که ممکن است بر سلامت مردم افغانستان به جا بگذارد. دوم، ترس از این‌که محصولات زراعی مجاز نیز نابود شوند و کشاورزان خشمگین را با زمین‌هایی بی‌محصول رها کنند تا هر چه بیشتر مایل به پیوستن به صف قبایل مسلح، از جمله طالبان شوند.

موقعیت ایده‌آل برای نقشه‌های استعماری آمریکا، این است که محصولات زراعی مجاز نیز به همراه خشخاش ریشه‌کن شوند؛ دلیلش این است که در همان حال که آفت کش Round Up مونسانتو با بی‌ملاحظگی تمام بر سر افغان‌ها پاشیده می‌شد، بنا بود تا بذرهای نابودگر Round Up Ready که اصلاح‌شده ژنتیکی هستند نیز، در زیر پایشان کاشته شود. سازمان «تغذیه و آموزش بین‌المللی[5] NEI» –یک سازمان صوری که توسط شرکت‌های کشاورزی انحصارگر غربی اداره می‌شود– می‌رود تا محصولات سنتی افغانستان را با بذرهای اصلاح‌شده ژنتیکی Round Up مونسانتو و نیز انبوه آفت‌کُش‌های Round Up این شرکت جایگزین کند. این سازمان به یک دهه دستاوردهای خود در گسترش دامنه‌ی فعالیت‌های خود به تمامی ولایت‌های افغانستان و در عین حال ایجاد بازار بذر سویا فخر می‌فروشد -بازاری که به کلی تحت کنترل شرکت‌های خارجی خواهد بود، شرکت‌هایی که حقوق مالکیت فکری محصولی را در انحصار خود دارند که NEI و شرکت‌های وابسته‌اش حامی مالی آن هستند و به کمک US AID، تعمداً مردم افغانستان را به آن وابسته کرده‌اند-.کشاورزی افغانستان

شرکت «ریشه‌هایی برای دوستی» تنها موسسه‌ی مردم‌نهادی نیست که به افغانستان حمله کرده است؛ شرکت دیگری که به این نظم نوین کشاورزی در افغانستان کمک می‌کند، سازمان «جای‌گزین‌های توسعه[6] DAI» است. «رادیوی ملی آمریکا[7]» در مقاله‌ای با عنوان «حمله به ساختمان USAID در افغانستان 4 کشته بر جای گذاشت» می‌نویسد:

«به گزارش مقامات رسمی، در سپیده‌دم صبح جمعه، چندین بمب‌گذار انتحاری به ساختمان US AID در شمال افغانستان حمله کرده و حداقل چهار کشته و چندین مجروح بر جای گذاشتند».

گروه طالبان مسئولیت این حمله را بر عهده گرفتند. این حمله به ساختمان مورد استفاده‌ی DAI در ولایت قندوز[8] در شمال شرق افغانستان انجام گرفت. این سازمان یکی از پیمانکاران «آژانس ایالات متحده برای توسعه‌ی بین‌المللی» است که مقر آن در شهر واشنگتن واقع است. تلاش‌های DAI برای استفاده از «ریشه‌کن سازی خشخاش» و «توسعه اقتصادی» به منظور دعوت از انحصار شرکت‌های خارجی، حمایت قابل توجه فهرست بلندبالایی از مشتریان را به دنبال داشته است؛ از جمله حمایت Cargill و Monsanto و دو غول تناور کشاورزی.

این شرکت‌ها و بنیادهای صوری مردم‌نهاد و نیز دولت ایالات‌متحده، تلاش دارند تا از طریق سازمان‌هایی مثل US AID و با دستاویز قراردادن «ریشه‌کن سازی خشخاش» و «سوءتغذیه» انحصارطلبی کشاورزی را به مردم افغان تحمیل کنند؛ انحصاری را که تماماً تحت کنترل شرکت‌های خارجی است؛ شرکت‌هایی که حقوق «مالکیت فکری» را بر تک‌تک گیاهانی که در افغانستان می‌روید در چنگال خود می‌گیرند و به علاوه، تولید، کنترل، توزیع و فروش مواد شیمیایی مورد نیاز برای حفظ آن گیاهان را نیز در اختیار خود دارند.

غذا، به عنوان یکی از اساسی‌ترین نیازهای بقای انسان، وقتی به کلی توسط شرکت‌های خارجی کنترل شود، نه تنها خطرناک، بلکه استثمارگرانه و غاصبانه است و به دور از شأن و مخلّ آزادی مردمی است که تحت «استعمار شرکتی Corporate Colonization» قرار می‌گیرند.

آیا افغانستان تحت این نوع «انقیاد مدرن شرکتی» از پا در خواهد آمد؟ برای پاسخ به این سؤال، به سال‌ها زمان و مشاهدات و بررسی‌های موشکافانه نیاز هست. همچنان‌که نیروهای ناتو این کشور را ترک می‌کنند و دولت طرفدار غرب در کابل، با چیزی شبیه به انقراضی ناگزیر رویارو است، تلاش غول‌های کشاورزی غربی در این کشور، هر چند که شاید در کوتاه‌مدت سودآور باشد، بی‌گمان دوام چندانی نخواهد داشت. وضعیت افغانستان به عنوان یک دولت مشتریِ منافع غربی تا حد زیادی به تلاش‌های کابل برای پیش‌بُرد یا توقف برنامه‌های غول‌های کشاورزی در این کشور بستگی دارد.

در مقیاس جهانی، موفقیت ابرشرکت‌ها در کشورهایی مانند عراق و افغانستان، تصدیق‌کننده‌ی اثربخشی امپریالیسم مدرن غربی و همچنین قدرت و مانایی امپراتوری است که بنای ساخت آن را دارد.

Ulson Gunnar

12 April 2014

23 فروردین 1393

اصل این مطلب را می‌توانید از این‌جا پی بگیرید.

همچنین برای دریافت توضیح دقیق‌تر در این‌باره، می‌توانید به مطلب «فرآیند استعمار نو و اعترافات یک جنایت‌کار اقتصادی» رجوع کنید.

[1]. NGO

[2]. Roots for Peace

[3]. US Agency for International Development (USAID)

[4]. Monsanto

[5]. The Nutrition and Education International (NEI)

[6]. Development Alternatives Incorporated (DAI)

[7]. National Public Radio (NPR)

[8]. Kunduz Province